Vdekja nuk vjen

Polipemoni, grabitqari… E ka të domosdoshme të lëvizë tanë kohën, ndonëse nuk e di se kjo botë ekziston për shkak të lëvizjes. Në të vërtetë, nëse lëvizja do të mungonte, do krijohej nji tjetër botë, mbase ma e bukur, por jo si kjo. Ama ne gjendemi në këtë botë, të përfshimë në nji lëvizje të pandërpreme e të pashmangshme, e cila na kuptimëson. Jemi të detyruem të lëvizim, për sa kohë dëshirojmë të jetojmë. Lëvizim tanë kohën: lëvizim së mbrendshmi, lëvizim së jashtmi. Lloji i parë i lëvizjes âsht i fshehtë dhe misterioz, e nëse bahet i dukshëm, kjo ndodh vetëm kur nxit lëvizjen e jashtme. E mira dhe e keqja janë dy skajet e të gjitha rrugëve që të çojnë diku a të sjellin prej diku. Mandej ka kaq shumë prêtarë dhe kaq shumë prê, që enden ditëve e netëve në gjeografinë e copëtueme kësaj toke. Njeriu del nga shtëpia me bindjen se âsht prêtar, por vetëm në nji çast të ditës, kur i shtrimë në kokërr të shpinës vëren t‘i sillen rreth e rrotull pemët, yjet, dielli apo qiejtë, e kupton se tanë jetën paskej jetue mbrenda nji iluzioni të dhimbshëm. Dikush lëviz tanë drojë drejt nji qëllimi, që me gjasë nuk ka me e lejue të kthehet kurrë ma i gjallë, kur ja, mrekullia ndodh: burri rikthehet, rikthehet gjallë, e për ma tepër rikthehet me nji prê të papritun.

Po, po, gjithçka âsht e mundun, ama vetëm nëse nuk do të ekzistonte Polipemoni, i tmerrshmi Polipemon, i cili ashtu i strukun diku në nji pikë të tokës vëzhgon lëvizjen e qenieve të gjalla, qenie që mjerisht i interesojnë vetëm nëse kanë trajtë njerëzore. Polipemoni mund ta durojë lëvizjen, por vetëm kur âsht fjala për lëvizjen e diellit, të hanës, të yjeve, të shtazëve, të reve, të erës, të shiut, të vetëtimave e të sa e sa gjanave tjera, pengimi i të cilave shtron nevojën e lëvizjes së tij.

Sepse vetë Polimenon âsht përtac i tmerrshëm, aq përtac sa kur në mbramje del nga shpella për të zánë pusínë e radhës, mezi i hedh kambët për të përshkue edhe ato pesëqind hapa që e çojnë tek rruga. Shtrihet mbi rrugë, vë veshin në tokë dhe arrin me përgjue që prej kilometrash larg baptimat e largëta të hapave, trokun e kuajve apo kërkëllimën e rrotave të qerreve. Kur kalojnë karvane, Polipemoni e ka ma të vështirë, sepse njerëzit mund të bashkohen e t‘i bajnë qëndresë. Mundet edhe me i zánë paniku, por kjo nuk âsht asnjiherë e sigurtë. Ai përgjon se mos ndonjeni prej udhëtarëve ka mbetë mbrapa të tjerëve për shkak të lodhjes, ose në rastin ma të mirë ka dalë pakëz jashtë rrugës sa për të bâ shurrën, e nëse gjithçka shkon për bukuri, Polipemoni i qaset në majë të gishtave dhe e ia mëshon në zverk me hûnin e vet tanë gdhêj, tue e lanë pa ndjenja. Nëse viktima nuk i humbet ndjenjat menjiherë, gja që ndodh shumë rrallë, ai i këput edhe nja dy a tre grushta të mirë, ama me njifarë kujdesi, sepse mund edhe ta vrasë, gja që nuk do të ishte në dobi të tij, sepse mandej do t’i duhej t’ia fillonte gjuetisë nga e para. E Polipemoni âsht përtac, këtë e thamë njiherë.

Kur karvani nuk ka ndonji udhëtar të shkëputun apo të vonuem, Polipemon fshihet mbas nji shkurreje dhe nis të lëshojë ca tinguj që të kujtojnë vajin e nji fëmije që ka humbë rrugën në pyll. Në rastet kur kalon ndonji udhëtar i vetmuem, Polipemoni i del përpara tue u zgërdhi e tue vërtitë nëpër duer hûnin e tij tanë gdhêj. Përpara kësaj pamje viktima shtang për nji çast, çakërrit sytë e mandej nis të vrapojë i llahtarisun nëpër pyll apo përgjatë rrugës prej nga ka ardhë. Dhe përbindëshi, anipse përtac, nis të rendë në ndjekje të burrit, i cili nga ana e tij s’e ndal atë ngarendje të tmerrueme, që ndoshta mundet me qenë e fundit. Njeriu vrapon, ndalet, fshihet, vrapon sërish, dihat. Polipemoni e pëlqen shumë këtë lojë, bash pse âsht i bindun se ka me përfundue në dobi të tij. Në dobi të tij, sigurisht, mjaft që viktima e radhës, ose krijesa që ai mund të kujtojë se âsht viktima e radhës,  të mos jetë Tezeu. Dhe Tezeu mund të rastisë të jetë çdonjeri nga ata njerëz me të cilët grabitqari ndeshet, pasi thuhet se nuk ka asnji veçori fizike që e dallon prej të tjerëve. Por kjo âsht pjesë e kapitullit të fundit të jetës së Polipemonit, kapitull i cili nuk përfshihet në këtë libër.

Herë mbas here Polipemoni humbet me dëshirë edhe ndonji mundësi për ta mbërthye viktimën, sepse me gjasë kjo lojë përban të vetmen mënyrë dëfrimi në jetën e tij të mërzitshme. Nji herë pati ndodhë që nji nga viktimat, tue reshtë befas së vrapuemi, qe kthye nga përbindëshi, tue e pa ngultas në kokërr të synit. Vrapo!, i pati thanë Polipemoni, se ku i dihet, mund edhe të shpëtosh! Burri: Prej kujt duhet të shpëtoj? Polipemoni: Prej meje. Burri: Pse? Polipemoni: Sepse jam i frikshëm. Burri: Kush tha se ti je i frikshëm? Polipemoni: Nëse s’jam i frikshëm, çfarë jam atëherë? Burri: Nuk je. Polipemoni: Nuk jam çfarë? Burri: Nuk je fare.

         E dini? Polipemoni edhe mund ta falte atë burrë. Sigurisht, do bante gabimin e parë në jetën e vet, por do mund ta falte, sepse kishte fillue edhe me i pëlqye ngapak. Por tashma jo, nuk mund ta falte kurrsesi, sepse ai burrë sapo kishte thanë të vetmen fjalë që s’duhej të thoshte: që ai, Polipemon grabitqari nuk ishte fare. Pra, jo që nuk ishte i mirë, jo që nuk ishte i squet, jo që nuk ishte i fortë, por që nuk ishte fare. Arrini ta kuptoni këtë? Në nji situatë të papritun si kjo, Polipemoni pati prekë me duer kokën e tij, gjoksin, barkun e deri dhe koqet. Jam që ç’ke me të, tha me vete, por i duhet mbushë mendja edhe këtij bajgushi, që unë ekzistoj me të vërtetë. Mandej mori hov përpara, me hûnin e tij tanë nêj, tue ia ça rrashtën më dysh.

Gjithsesi kjo çështje nuk mori fund këtu. Polipemoni vazhdon ta kryejë detyrën e tij, por tashma ka fillue me e marrë seriozisht dyshimin se ai vetë mund edhe të mos ekzistojë.