Sa Woke duhet të jetë bota jonë?

Sot shkruaj me një skepticizëm të vetëdijshëm, duke ditur se në rastet që shpreh një qëndrim sfidues ndaj një narrative kaq trendy dhe aktuale, rrezikon të paragjykohesh menjëherë.
Reflektimi im, i ndikuar sigurisht edhe nga qenia ime si prind, sot ndalet te fenomeni i njohur si “woke-izëm”, duke vëzhguar ndikimin dhe evolucionin e tij në shoqëri.

Në origjinë, kultura woke lindi nga nevoja për të adresuar padrejtësitë dhe për të ndërtuar një shoqëri më të drejtë dhe të ndjeshme ndaj pabarazive gjinore, racore dhe të orientimit seksual. Ky “zgjim” shoqëror ishte një hap i domosdoshëm drejt një bote më të barabartë. Megjithatë, problemi lind kur kjo nismë transformohet në një instrument për imponimin e një mendësie të vetme dhe censurimin e çdo mendimi ndryshe, duke i dhënë jetë asaj që në media cilësohet si cancel culture.

Edhe pse shpresa fillestare ishte për një ndërgjegjësim kolektiv për një shoqëri më të drejtë, realiteti aktual është më kompleks. Lëvizja, në shumë raste, ka rrëshqitur drejt një radikalizmi ideologjik që përçmon debatet e hapura dhe promovon një konformizëm të frikshëm. Ajo që nisi si një përpjekje për drejtësi dhe barazi, sot shpesh perceptohet si një mekanizëm që shkel lirinë e shprehjes dhe imponon heshtjen mbi çdo zë kritik.
Në këtë mjedis, individët shpesh ndihen të detyruar të pranojnë verbërisht narrativën dominante, nga frika se mos shpallen “të papranueshëm” në arenën publike. Një mendim i vetëm i shprehur ndryshe, edhe në mënyrë të matur, mund të çojë në stigmatizim, izolim social apo në dëmtim të karrierës profesionale. Ky realitet, sigurisht që nuk pasqyron shpirtin e vërtetë të lëvizjes që dikur predikonte barazi dhe mirëkuptim.

Pyetja që më vërtitet në kokë është: Përse dëshira për përparim u shndërrua në një mjet ndëshkimi ideologjik? Përse ndjeshmëria dhe empatia u kthyen në armë për të imponuar një botëkuptim kaq unik dhe për të mbytur pluralizmin e ideve?
Në vend të përpjekjes për të ndërtuar ura mirëkuptimi, shpesh shohim ngritjen e barrierave të reja përjashtuese. Zgjedhja e vërtetë duhet të nxisë diversitetin e mendimeve, të promovojë dialogun dhe të inkurajojë reflektimin e sinqertë dhe jo frikën apo përçarjen e shoqërisë.

Ky transformim i “wokeness” në një formë të re kontrolli social është një kujtesë e dhimbshme se çdo lëvizje, sado fisnike të jetë në fillesat e saj, mund të bjerë pre e dogmatizmit dhe intolerancës. Historia na mëson se pa vetëkritikë dhe pa ruajtjen e parimeve thelbësore të lirisë, edhe idealet më të ndritura mund të deformohen.
Ndaj, ndërsa vazhdojmë të përpiqemi për drejtësi dhe barazi, duhet të mbetemi vigjilentë. Nuk mund të lejojmë që etja për një botë më të mirë të na verbojë ndaj rreziqeve të autoritarizmit të ri.
“Kur shprehja e lirë shtypet në emër të ndjeshmërisë, atëherë kemi humbur vetë kuptimin e një shoqërie të hapur.”
— Salman Rushdie

Vetëm duke kultivuar lirinë e shprehjes, mirëkuptimin e ndërsjellë dhe guximin për të bërë pyetje, mund të realizojmë potencialin e vërtetë të ndërgjegjësimit shoqëror. Vetëm atëherë do të jemi me të vërtetë të zgjuar — dhe plotësisht njerëzorë.